
روش توليد كود مرغي مايع چيست؟ كود مرغي مايع از خيساندن و تخمير فضولات مرغ در آب به دست ميآيد و سرشار از نيتروژن، فسفر و پتاسيم است. اين كود مزاياي بسياري دارد و در صنايع مختلف براي موارد زيادي قابل استفاده است.
از كود مرغي مايع در مقياس خانگي براي تقويت خاك باغچه و در مقياس صنعتي براي تبديل پسماند مرغداري به محصولي قابل فروش و درآمدزا استفاده ميشود.
براي افزايش ميزان توليد و بالا بردن كيفيت محصولات، سالانه مقادير بسيار زيادي انواع كود شيميايي مانند كود اوره، كود دي آمونيوم و انواع كود عمده غير شيميايي مانند كود گاوي، كود مرغي و … در صنعت كشاورزي ايران مورد استفاده قرار مي گيرند. يكي از انواع ارگانيك و غير شيميايي كود، كود مرغي است كه در كشور بازاري در حال رشد دارد. براي توليد كود مرغي مايع فقط كافيست تا مراحل مشخصي را پشتسر بگذاريد تا بتوانيد در نهايت محصول كاملي داشته باشيد. اين مراحل در قالب راهنماي صفر تا صد به شرح زير هستند.
كود مرغي بايد از مرغداريهايي جمعآوري شود كه استانداردهاي بهداشتي وتغذيهاي در آنها به خوبي رعايت ميشود تا هيچگونه آلودگي ميكروبي و شيميايي در آنها وجود نداشته باشد.
در مرحله پردازش اوليه، كود مرغي تحت فرآيندهاي مختلفي مانند سرند و خشكسازي قرار ميگيرد تا ناخالصيها و مواد زائدي مانند پر و ساير اجسام خارجي از آن خارج شوند.
در اين مرحله بايد نسبت تركيب فضولات مرغ با آب را مشخص كنيد. معمولاً يك قسمت فضولات مرغ را با 3 تا 5 قسمت آب مخلوط ميكنند. فضولات را در مخزن بريزيد و به آرامي آب را اضافه كنيد تا مخلوط نسبتاً غليظي به دست آيد. اين محلول هنوز آماده مصرف نيست و بايد پيش از مصرف نهايي رقيقتر شود.
حرارت دادن به كود مرغ قبل از فرآيند تخمير فقط در بعضي روشهاي صنعتي توليد كود مرغي انجام ميشود و يك مرحله ضروري نيست. حرارت دادن در دماي بالا (حدود 70 تا 100 درجه سانتيگراد) باعث از بين رفتن ميكروارگانيسمهاي مضر و كاهش ميزان رطوبت در كود ميشود.
براي تخمير مخلوط به دست آمده دو روش كلي هوازي و بيهوازي وجود دارد.
روش هوازي: در اين روش، مخلوط به صورت روزانه يا هر دو روز يكبار هم زده ميشود تا اكسيژن وارد آن شود. در اين روش، بوي كمتري توليد ميشود و سرعت تخمير هم بالاتر است.
روش بيهوازي: در اين روش، مخلوط داخل مخزني درپوشدار و بدون همزدن مكرر رها ميشود. اين روش سادهتر است اما بوي تندتري دارد و مدتزمان بيشتري طول ميكشد.
استفاده از مواد قليايي در توليد كود مرغي باعث تنظيم PH و نرمي بافت كود و تجزيه بهتر تركيبات آلي در كود ميشود. از طرف ديگر، استفاده از آنزيمهايي مانند آميلاز، سلولاز و پروتئاز به تسريع واكنشهاي شيميايي و تجزيه مواد آلي در كود مرغي كمك ميكند.
فرآيند تخمير با توجه به دما و روش انتخابي معمولاً بين يك تا 3 هفته ادامه دارد. تهنشينشدن ذرات جامد در كف مخزن، تيرهشدن رنگ مايع و كاهش نسبي بوي آمونياكي تند اوليه از نشانههاي آماده شدن نهايي كود مرغي است.
مرحله هفتم: عصارهگيري و استخراج
در اين مرحله، مواد مغذي موجود در كود مرغي از طريق فرآيندهاي مكانيكي و شيميايي استخراج ميشود. در روش فيزيكي معمولاً از فيلترها و فشار براي جداسازي مايعات و جامدات استفاده ميشود. اما در روش شيميايي، از محلولهاي خاصي براي تجزيه بيشتر مواد و استخراج موثرتر مواد مغذي در كود استفاده ميشود. كنترل دقيق دما و PH در طول فرايند عصارهگيري از مهمترين و تاثيرگذارترين عوامل در كيفيت نهايي محصول است.
پس از جداسازي مايع از ذرات جامد ميتوانيد بخش جامد باقيمانده را به عنوان كود جامد يا افزودني كمپوست مجدد استفاده كنيد.
مرحله هشتم: تصفيه و رقيقسازي
مايع به دست آمده در اين مرحله هنوز براي مصرف مستقيم آماده نيست و بايد رقيقسازي شود. در مرحله تصفيه نهايي كود مايع مرغي، فيلتراسيون انجام ميشود و تمامي ذرات جامد باقيمانده داخل محلول به صورت كامل از بين ميرود.
علاوه بر اين، مواد مغذي مانند نيتروژن (N)، فسفر (P) و پتاسيم (K) براي تقويت بيشتر به كود اضافه ميشوند تا به رشد بهتر گياهان كمك كند.
استفاده از كود مرغي مايع مزاياي زيادي براي رشد گياهان به همراه دارد و براي انواع درختهاي مختلف قابل استفاده است.
براي راهاندازي خط توليد كود مرغي در مقياس صنعتي بايد از دستگاهها و تجهيزات خاصي استفاده كنيد. براي توليد كود مرغي مايع به روش صنعتي بايد از مخازن بزرگ هضم مجهز به سيستم هوادهي و كنترل دما استفاده كنيد. پس از دوره تخمير كنترلشده، محلول از طريق دستگاههاي جداساز و صافي صنعتي عبور داده ميشود تا مايع نهايي عاري از ذرات درشت باشد.
انتخاب نهايي و خريد هر كدام از اين تجهيزات فقط با توجه به ظرفيت توليد كارگاه و ميزان خودكار بودن خط توليد بستگي دارد.
دستگاه و تجهيزات | كاربرد |
مخزن اختلاط (ميكسر صنعتي) | تركيب يكنواخت فضولات و آب با نسبت مشخص پيش از ورود به مرحله تخمير |
مخازن هضم/تخمير (بايوراكتور) | محل اصلي تخمير هوازي يا بيهوازي محلول در حجم بالا و بهصورت كنترلشده |
سيستم هوادهي (بلوئر و ديفيوزر) | تزريق اكسيژن به مخازن تخمير هوازي براي تسريع فرآيند و كاهش بوي نامطبوع |
همزن مكانيكي (اگيتاتور) | جلوگيري از تهنشيني ذرات جامد و يكنواختنگهداشتن محلول در طول تخمير |
دستگاه جداساز جامد از مايع (سپراتور) | تفكيك لجن و ذرات درشت از مايع تخميرشده پيش از مرحله صافي نهايي |
سيستم كنترل دما | حفظ دماي بهينه مخازن براي فعاليت موثر ميكروارگانيسمها، بهويژه در فصول سرد |
صافي صنعتي (فيلتر پرس يا صافي مشي) | حذف كامل ذرات ريز باقيمانده و شفافسازي نهايي محلول |
دستگاه اندازهگيري pH و EC | كنترل كيفيت و يكنواختي شيميايي محصول در طول فرآيند توليد |
مخزن ذخيره نهايي | نگهداري محصول آماده پيش از بستهبندي با حفظ كيفيت و جلوگيري از تخمير مجدد |
دستگاه پركن و بستهبندي (گالن/بشكه) | پركردن دقيق و بستهبندي محصول نهايي براي عرضه و فروش عمده |